Boşanma süreci, tarafların yalnızca evlilik birliğini sona erdirdiği bir dava türü değildir. Nafaka, velayet, mal paylaşımı, maddi ve manevi tazminatlar gibi pek çok hakkın belirlendiği bu süreçte yapılan hatalar, ileride telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle boşanma davası açmayı düşünen kişiler, boşanma davasını avukat tutmadan yürütmenin mümkün olup olmadığını merak etmektedirler. Evlilik karşılıklı imza ve şahitlerin onayıyla kolayca resmiyet kazanırken, boşanma için aynı kolaylık söz konusu değildir. Yalnızca anlaşmalı boşanma davası açısından tarafların karşılıklı olarak her konuda anlaşması halinde hızlı bir şekilde sonuçlanma ihtimali bulunmaktadır. Çekişmeli boşanma davası açılacaksa tarafları uzun ve meşakkatli bir süreç beklemektedir.
İçindekiler
Hukuken Avukatsız Boşanma Davası Açılabilir mi?
Hukuk sistemimizde kişilerin boşanma davası açabilmesi için avukatla temsil edilmesi zorunlu değildir. Taraflar boşanma davasını kendileri açabilir ve süreci avukat olmadan yürütebilir. Ancak bu durum, avukatsız boşanma davası açmanın risksiz olduğu anlamına gelmez.
Boşanma davalarında uygulanacak usul kuralları, ileri sürülecek talepler ve sunulacak deliller davanın sonucunu doğrudan etkileyen unsurlardır. Bu nedenle hukuken mümkün olan bir yolun, pratikte ciddi hak kayıplarına neden olabileceği göz ardı edilmemelidir.
Boşanma davasını kendi imkanlarıyla açan kişilerde en sık karşılaşılan sorunlar; dava dilekçesinde bulunması zorunlu unsurların eksik veya hatalı düzenlenmesi, kanuni süreler içinde delillerin mahkemeye sunulmaması, dilekçeler aşaması ve yargılama sürecinde sahip olunan usul açısından hakların bilinmemesi nedeniyle etkin şekilde kullanılamamasıdır. Bu durum, dava sürecinin uzamasına ve telafisi güç hak kayıplarına yol açabilmektedir.
Boşanma Davalarında Avukat Desteği Ne Derece Önem Taşır?
Özellikle çekişmeli boşanma davalarında, avukat desteği olmaksızın sürecin usule ve hak kaybı yaşanmadan yürütülmesi çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Anlaşmalı boşanma davaları ise vatandaşlar tarafından dışarıdan bakıldığında daha kolay ve kısa sürede sonuçlanabilecek bir dava türü olarak görülse de sonuçları itibarıyla ileride ciddi hak kayıplarına yol açma riski taşımaktadır. Nitekim çekişmeli boşanma davalarında mal paylaşımına ilişkin talepler boşanma davasından ayrı olarak ileri sürülebilirken, anlaşmalı boşanma davalarında mal rejimine ilişkin haklardan peşinen feragat edilmesi halinde, sonradan telafisi mümkün olmayan mağduriyetler ortaya çıkabilmektedir.
Aşağıdaki durumlarda karşılıklı anlaşma bulunmuyorsa sürecin avukatla yürütülmesi büyük avantaj sağlar:
- Çocukların velayeti konusunda uyuşmazlık bulunması
- Nafaka (tedbir, iştirak veya yoksulluk nafakası) talepleri
- Maddi ve manevi tazminat talepleri
- Mal rejiminin tasfiyesi ve mal paylaşımı
- Zina ve aldatmanın ispatlanması
Boşanmada bu hususlarda yapılacak usul hataları, delillerin eksik veya yanlış sunulması ya da taleplerin doğru şekilde ileri sürülmemesi, davanın tamamen aleyhe sonuçlanmasına neden olabilir.
Boşanma Sürecini Avukatsız Yürütenlerin En Sık Yaptığı Hatalar
Boşanma davasını avukat olmadan yürütmeye çalışan kişilerin en sık yaptığı başlıca hatalar şunlardır:
- Dava dilekçesinde taleplerin eksik veya yanlış belirtilmesi
- Delillerin süresinde sunulmaması
- Nafaka, tazminat veya velayet taleplerinin açıkça talep edilmemesi
- Duruşmalarda yanlış veya çelişkili beyanlarda bulunulması
- Anlaşmalı boşanma protokolünün hukuka uygun şekilde düzenlenmemesi
Bu hataların bir kısmı, dava devam ederken telafi edilebilirken; bir kısmı kesinleşmiş karar sonrasında geri dönülmesi mümkün olmayan hak kayıplarına yol açmaktadır.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Avukat Gerekli Midir?
Anlaşmalı boşanma davası, tarafların boşanmanın sonuçları olan tüm hususlarda anlaşma sağlaması halinde bir protokol ile bunu mahkemeye sunarak açtıkları dava türüdür. Anlaşmalı boşanma için mahkemeye dilekçe verilmesi yeterli değildir. Duruşmada tarafların boşanmak istediğini ve tüm konularda anlaştığını mahkeme hakimine söylemesi gereklidir. Anlaşmalı boşanma davasında süreç daha kısa ve pratik görünse de, anlaşmalı boşanma protokolünde yapılacak hatalar ileriye dönük şekilde ciddi sorunlara yol açabilmektedir.
Özellikle nafaka, velayet ve mal paylaşımı konularında eksik, hatalı veya belirsiz düzenlemelere yer verilmesi ve bu hususların mahkeme kararıyla kesinleşmesi halinde, taraflar ileride yeniden dava açmak zorunda kalabilmektedir. Bu nedenle anlaşmalı boşanma davalarında hukuki danışmanlık alınması veya sürecin bir avukat eşliğinde yürütülmesi, olası hak kayıplarının önüne geçilmesi ve sağlıklı şekilde tamamlanması açısından büyük önem taşımaktadır.
Boşanma Davası Açma Masrafı Ne Kadardır?
Avukata ödenecek vekalet ücretinden bağımsız olarak, 2026 yılında açılacak boşanma davalarında toplam 3.964 TL mahkeme masrafı talep edilmektedir. Avukatın dosyaya vekaletname sunması halinde, vekalet harcı ve baro pulu nedeniyle bu tutar yaklaşık 200–300 TL civarında artış gösterebilmektedir. Boşanma davalarında maddi veya manevi tazminat talep edilip edilmediğine bakılmaksızın maktu harç uygulanmaktadır. Bu nedenle boşanma davaları için ödenmesi gereken mahkeme masrafları sabit niteliktedir. Dava açılışında ödenen bu masraflar; başvurma harcı, peşin harç ve gider avansından oluşmaktadır.
Dava açılış masrafını ödeyecek durumu olmayanlar için HMK 334. Maddesi hükmü gereğince adli yardım müessesesi düzenlenmiştir. Buna göre üzerinde bir mal varlığı bulunmayan ve geliri olmayan kişiler bunu kanıtlayan belgelerle birlikte davanın açılışı sırasında adli yardım talebinde bulunduklarında davalarını ücretsiz şekilde açma imkanına sahiptirler.
Boşanma Davası İçin Ücretsiz Avukat Talebi
Boşanma davası için kendisine ücretsiz şekilde avukat görevlendirilmesini isteyen kişiler, bulunduğu yerdeki baroya müracaat ederek baronun istediği evrakları eksiksiz şekilde sunmak suretiyle adli yardım talebinde bulunabilirler.
Başvuru sahibinin ekonomik durumunun değerlendirilmesine esas olmak üzere baronun istediği belgelerin sunulması gerekmektedir. Bu kapsamda; fakirlik belgesi, sigorta bilgileri, tapu kaydı, mevcut kredi borçlarını gösterir belgeler, maaş kaydı, bakmakla yükümlü olunan kişi sayısını gösteren belgeler ve araç kaydı gibi belgeler talep edilmektedir. Söz konusu belgeler, başvurucunun ödeme gücünün bulunup bulunmadığının tespit edilmesi ve adli yardım talebinin kabul edilip edilmeyeceğinin belirlenmesi amacıyla incelenmektedir.
Baro tarafından adli yardım talebinin onaylanması halinde bu kişiye davası için ücretsiz bir avukat görevlendirilir. Görevlendirilen avukatın bilgileri başvurucu ile paylaşılarak avukatla görüşmesi sağlanır. Avukat davanın sonuçlanmasına kadar müvekkilinin talepleri doğrultusunda süreci yürütür. Boşanma davasında adli yardım kapsamında baro tarafından görevlendirilen avukatın ücreti baro tarafından ödenir.
Avukatsız Boşanma Riskini Almaya Değer Mi?
Boşanma davasını avukatsız yürütmek, ilk bakışta avukatlık ücreti ödemeden süreci tamamlamanın kolay bir yolu gibi görünebilir. Ancak uygulamada bu yaklaşım, çoğu zaman çok daha büyük maddi ve manevi kayıplara yol açabilmektedir. Boşanma süreci; kişinin geleceğini, ekonomik durumunu ve çocuklarıyla olan ilişkisini doğrudan etkileyen, ciddi sonuçlar doğuran bir yargılama sürecidir.
Özellikle çekişmeli boşanma davaları, çok sayıda teknik ve usule ilişkin aşama içermekte; yargılamanın uzun sürmesi tarafları hem hukuki hem de psikolojik olarak yıpratmaktadır. Anlaşmalı boşanma davalarında ise ileride telafisi mümkün olmayan hak kayıplarının önüne geçilebilmesi için sürecin avukat desteğiyle yürütülmesi büyük önem taşır. Nitekim anlaşmalı boşanma davalarında talep edilen avukatlık ücretleri, çekişmeli boşanma davalarına kıyasla nispeten daha uygun seviyededir.
Bu nedenle boşanma davası açmadan önce, sürecin doğuracağı hukuki sonuçların doğru şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. Boşanma davası sürecinde Bursa’da aile ve boşanma hukuku alanında profesyonel hukuki destek alınması, sürecin sağlıklı, hızlı ve hak kaybı yaşanmadan yürütülmesi açısından önem arz etmektedir.
