Müddetname, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Müddetnamede hükümlünün hangi suç nedeniyle cezaevine gireceği, ne kadar süre cezaevinde kalacağı, koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve tahliye tarihi gibi önemli bilgiler yer almaktadır. Müddetname kesinleşen hapis cezasının infazı ile ilgilidir. Yani cezanın kesinleşmesi nedeniyle artık hükümlü sıfatı taşıyan kişi müddetnamede yazan süre kadar cezaevinde kalarak cezasını çekmek zorundadır.
İçindekiler
Müddetnamede Bulunması Gerekenler
Müddetname şu bilgiler bulunmaktadır.
1)Hükümlü bilgileri (Ad, Soyad, TC kimlik numarası, Baba adı, Doğum tarihi)
2)Mahkeme bilgisi (Mahkumiyete karar veren mahkeme adı, dosya esas ve karar numaraları, suç tarihi, hükümdeki ceza miktarı)
3)Cezaya ait infaz bilgisi (Cezanın başlangıç tarihi, cezanın miktarı ve nasıl çektirileceği)
4)Mahsup edilen süreler (Hükümlünün yargılama sırasında gözaltı ve tutuklu olarak geçirdiği süreler toplam cezadan düşülerek müddetnamede gösterilmelidir.)
5)Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme ve hakederek tahliye tarihleri
Tüm bunların müddetnamede bulunması infaz sürecinin şeffaf şekilde sürdürülmesi için önemlidir.
Müddetname Kim Tarafından Hazırlanır?
Müddetname, Cumhuriyet savcısı tarafından yapılan hesaplama sonucunda hazırlanarak adliyedeki infaz ve ilamat bürosu tarafından hükümlünün kalacağı ceza infaz kurumuna gönderilir. Cezaevine teslim olan hükümlüye müddetname kurumda tebliğ edilir ve cezanın infazına başlanır. Müddetnamenin kendisine tebliğ edilmesi ile hükümlü, cezasını nasıl çekeceği ve hangi tarihte tahliye olacağı konusunda bilgi sahibi olur.
Tavsiye yazı: Tutuklama Nedir
Müddetnamenin Düzenlenme Süreci ve Ceza Hesaplaması
Müddetnamenin düzenlenme süreci, mahkumu yakından ilgilendiren önemli bir süreçtir. Müddetnamede cezanın infazına ilişkin ayrıntılar yer almaktadır. Ceza infaz kurumunun bağlı olduğu infaz bürosu ve savcılık, yukarıda yazan bilgiler eşliğinde müddetname hazırlar. Müddetname adeta bir tablo gibidir, doğru şekilde okunması gerekir.
Müddetname düzenlenirken suç tarihi dikkate alınmalı ve suç tarihine göre mahkumun lehine olan hükümler (cezanın ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrür açısından) uygulanmalıdır. Hükümlülüğe sebep olan suçun niteliği ve mükerrerlik (suçta tekerrür) durumları müddetname hesaplamalarını doğrudan etkilemektedir.
Hükümlünün cezası infaz edilirken, sonradan yürürlüğe giren ve hükümlü lehine sonuç doğuran bir kanun değişikliği veya yargı paketi değişikliği bulunması halinde, bu düzenlemenin infaz hesabına ve müddetnameye uygun şekilde yansıtılması gerekir. Cezanın infazı açısından tür bir güncellemenin yapılmaması durumunda, hükümlü infaz süresinin (koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik süreleri de bu duruma dahildir.) doğru şekilde belirlenmesi için müddetnameye itiraz ederek tahliyesini talep etme hakkına sahiptir.
Müddetnamenin düzenlendiği sırada mahkumun önceden aldığı cezalar varsa buna uygun şekilde hesaplama yapılması gerekmektedir. Müddetnamede hesap hatası yapılması, hükümlünün cezaevinde kalması gereken süreden daha uzun süre özgürlüğünden yoksun bırakılmasına neden olabilmektedir. Bu tür hatalar sadece teknik bir yanlışlık olmayıp, aynı zamanda Anayasa’dan doğan kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlali sonucunu doğurur.
Anayasa’nın 19. maddesi uyarınca, bir kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılması ancak kanuna uygun ve doğru bir infaz hesabına dayanabilir. Hatalı düzenlenen müddetname nedeniyle infaz süresinin yanlış hesaplanması, hukuka aykırı bir özgürlük kısıtlaması anlamına gelir. Bu nedenle, müddetnamede yer alan ceza süresi, koşullu salıverilme tarihi ve denetimli serbestlik hesaplarının dikkatle incelenmesi büyük önem taşır.
Müddetnamede hesap hatası yapıldığının tespit edilmesi halinde, infaz hakimliğine başvuru yoluyla bu hatanın düzeltilmesi mümkündür. Aksi halde hükümlünün cezasını fazladan infaz etmesi, telafisi güç hak ihlallerine yol açabilir. Bu sebeple, infaz sürecinde yapılan her türlü hesaplamanın hukuka uygunluğu, kişi özgürlüğünün korunması açısından hayati nitelik taşımaktadır.
Müddetnamede Cezaların İçtiması ve Toplam Ceza Hesabı
Birden fazla mahkeme kararı ile cezası bulunan kişiler açısından cezaların içtiması ve toplam cezanın doğru hesaplanması, müddetnamenin sağlıklı şekilde oluşturulması için kritik öneme sahiptir. Müddetname incelenirken, farklı dosyalardan doğan cezaların hangi esaslara göre toplandığı ve infazın hangi toplam süre üzerinden yapılacağı mutlaka kontrol edilmelidir. Cezaların içtiması, kısaca bir kişiye ait birden fazla cezanın infaz kanunu çerçevesinde tek bir hesaba konu edilmesidir. İçtima işleminden sonra yeni bir müddetname hazırlanarak mahkuma tebliğ edilir.
Uygulamada müddetnamede öncelikle her suç için hükmedilen ceza ayrı ayrı gösterilir. Bu aşamada cezanın türü, süresi ve infaz şekli belirtilir. Aynı nitelikteki cezalar varsa, bunlar mevzuata uygun şekilde birleştirilerek toplam hapis süresi belirlenir. En sık yapılan işlem, yıl, ay ve gün cinsinden verilen cezaların kendi içinde toplanmasıdır. Ancak bu noktada ay ve günlerin yıl hesabına doğru şekilde çevrilmesi büyük önem taşır.
Örneğin, farklı dosyalardan verilen “2 yıl 9 ay” ve “1 yıl 6 ay” hapis cezalarının toplamı doğrudan ay eklenerek yazılamaz; ay fazlalıkları yıl hesabına dönüştürülmelidir. Bu tür dönüşümlerin hatalı yapılması, müddetnamede hesap hatası oluşmasına ve kişinin cezaevinde gereğinden fazla süre kalmasına yol açabilir. Bu nedenle içtima hesapları çoğu zaman teknik bilgi gerektirir ve dikkatle incelenmelidir. Verilen cezaların niteliği
Toplam ceza belirlendikten sonra, koşullu salıverilme tarihi, denetimli serbestlik süresi ve tahliye günü bu süre üzerinden hesaplanır. Hükümlü her cezayı ayrı ayrı infaz etmez; cezanın infazı kural olarak belirlenen toplam ceza üzerinden yürütülür. Bununla birlikte, bazı suç türlerinde veya özel infaz rejimlerinde istisnai uygulamalar söz konusu olabilir ve bu durumlar müddetnamede ayrıca gösterilmelidir.
İçtima yapılan cezaların infazı sırasında başka bir mahkumiyet kararı kesinleştiği takdirde infaz hakimliği cezaları ayırarak (içtima kararının çözülmesi) usulüne uygun şekilde yeni bir içtima kararı alır. Yani içtimadan sonra yeni bir ceza eklenmesi halinde önceki içtima kararı çözülecek hesaplama yapılarak yeni bir içtima kararı verilecektir.
Özetle, müddetname okunurken yalnızca tahliye tarihine değil; cezaların hangi yöntemle birleştirildiğine, toplam yıl-ay-gün hesabının doğru yapılıp yapılmadığına ve infaz hesaplamasının mevzuata uygunluğuna bakılmalıdır. Yanlış içtima ve toplama hataları, infaz sürecinde en sık karşılaşılan sorunlar arasında yer almaktadır.
Müddetnameye İtiraz
Müddetnameye itiraz, kanunda belirlenen kişiler tarafından yapılabilmektedir. Hükümlü, hükümlünün annesi, babası, eşi , kardeşi, avukatı ve Cumhuriyet savcısı müddetnameye itiraz edebilir. İnfaz hesaplamasında bir hata veya usulsüzlük bulunuyorsa müddetnameye mutlaka itiraz edilmelidir.
Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde kararın düzenlendiği tarihten itibaren otuz gün içinde şikayet yoluyla İnfaz Hakimliğine başvurulabilir. Bazı durumlarda süre sınırı uygulanmaksızın müddetnameye itiraz edilebilir.
Müddetnameye itiraz, İnfaz Hakimliğine hitaben düzenlenmiş bir itiraz dilekçesi ile yapılmaktadır. Müddetnameye itiraz sonucu infaz hakimliğinin verdiği kararın hatalı olduğu düşünülüyorsa Ağır Ceza Mahkemesine itiraz edilebilir. Ancak Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen karar kesindir. Müddetnameye itiraz mahkeme tarafından kabul edilirse müddetname iptal edilir, dosya tekrar savcılığa gönderilir ve kararda belirtilen hususlarla savcılık tarafından yeni bir müddetname düzenlenecektir. Müddetnameye itiraz dilekçesinde itiraz sebepleri hukuki gerekçeleriyle birlikte belirtilmelidir. Cezanın yatar süresiyle ilgili haksız veya hatalı bir durum olduğu düşünülmekteyse ceza avukatı veya infaz hukuku avukatı yardımıyla müddetname inceleme ve müddetnameye itiraz dilekçesi düzenlemek hak kaybı yaşanmadan infaz hatasının giderilmesini sağlar.
